पण काही दिवसांपूर्वी, अचानक पुतळा
खडबडून जागा झाला. अजून वर्ष पूर्ण झालं नाही कुणी झोप मोड केली बरें, पुतळ्याने डोळे उघडले, त्याची साफ-सफाई सुरु होती.
नवीन रंग-रोगन त्याच्या संपूर्ण शरीरावर होत होता. आजू-बाजूचा परिसर ही चकाचक
चमकविण्याचे काम सुरु होते. त्याचे संपूर्ण शरीर सजविले जात होते.
पुतळ्याने विचार केला, काय बरे झाले असावे, कदाचित निवडणूक आली असेल, त्याचा अंदाज खरा ठरला. एका
दाढीवाल्या माणसाने त्याला एक मोठा हार घातला. आणि ‘विकास विकास' असे ओरडत एक जोरदार
भाषण दिले आणि जमलेल्या जनतेपाशी मते
मागितली. पुतळ्याने मनात म्हंटले, खरंच, या
माणसाने अल्पावधीत स्वत:चा भरपूर विकास
केला आहे,
दाढीवाला गेला, थोड्याच
वेळानी पुतळ्याने बघितले, काही लोक मोठ्या-मोठ्या हंड्यांमध्ये
गंगाजल आणि दूध घेऊन येत आहेत. जवळ येताच, त्राहीमाम,
त्राहीमाम, शांतम पापं, शांतम
पापं च्या घोषणा देत, त्यांचा नेता म्हणाला, हे पुतळे देवा आम्हाला क्षमा करा, त्या नीच
माणसाच्या जाणून बुजून स्पर्श करून आणि तुम्हाला
अपवित्र केले आहे. पण चिंता करायची गरज नाही,
गौ-ब्राह्मणांच्या साक्षीने गंगाजल आणि दुग्ध अभिषेक करून, तुम्हाला पुन्हा पवित्र करू. पुतळ्याने मनात म्हंटले,
च्यायला, देश स्वतंत्र होऊन कित्येक दशक झाले,
तरी अस्पृश्यता ही आहेच. आपल्याला काय करायंच दुग्ध आणि गंगा
स्नानाचा आनंद घेऊ, पुन्हा असा मौका कधी मिळेल काही सांगता
येणार नाही.
दररोज न चुकता परिसराची आणि
पुतळ्याची स्वच्छता होत होती. पुतळ्यापाशी ही जागा कडे बघायला भरपूर वेळ होता. पुतळा
असला म्हणून काय झाले त्याला ही भावना या होत्याच, सुंदर, अल्पवस्त्र
धारी शकुंतले
सारख्या आधुनिक सुंदर ललनांना बघून त्याचे डोळे ही तृप्ती मिळत
होती. दुसऱ्या दिवशी एक बहनजी
आली, तिने ही पुतळ्याला हार घातला. ती जोर जोरात म्हणत होती,
त्या शुद्धीकरण वाल्यांचे आणि नीच माणसाची आपसांत ‘मिली भगत’ आहे. त्यांचा बहिष्कार करा. वोट मलाच द्या, पण असे भाषण देत असताना तिच्या पायाखालची जमीन का ‘खिसकते’ आहे हे पुतळ्याला कळले नाही.
पुन्हा एक-दोन दिवसांनी, एका बाबा समान वाटणाऱ्या माणसाने पुतळ्यावर
हार घातला, तो जोर जोरात म्हणत होता, गेल्या ६० वर्षांपासून
आंम्ही गरीबी दूर करीत आहोत. गरीबी दूर करण्यासाठी आमच्या कडे पुष्कळ योजना आहेत.
आम्हालाच मते द्या, आम्ही गरिबी दूर करण्याचा सतत प्रयत्न करत
राहू. लोक हो, गरिबी दूर करण्यासाठी, गरीब
हे हवेच. तुम्हीच सांगा गरिबांचे अस्तित्व संपले तर आम्ही कुणाची गरिबी दूर करणार.
पुन्हा एक-दोन दिवसांनी, एक छोट्या कद-काठीचा, टोपीवाल्या माणसाने, पुतळ्याला हार घातला. तो म्हणाला, सर्व चोर आहे,
मीच एक इमानदार आहे. माझ्यापाशी इमानदारीचे
सर्टिफिकेट वाटण्याचा ठेका आहे. जोर-जोरात अम्बानी अडाणी म्हणत असताना
त्याला जोरदार खोकला आला. खंक खंक करत तो थांबला. इमानदार माणूस भाषण देऊन निघून गेला. तेवढ्यात
गर्दीतून सीआईए, फोर्ड फोन्डेषण,
असे काही शब्द पुतळ्याला ऐकू आले.
पुतळ्याने विचार केला ज्या
प्रमाणे पूर्वी टाटा, बिरला,बजाज असायचे, त्याच
प्रमाणे आज अंबानी-अडाणी असतील. सीआईए, फोर्ड फोन्डेषण
म्हणजे काय पूर्वी जसे नाजी पक्ष आणि जर्मनी होती तसें तर नाही ना. पुतळ्याला त्या
कालच्या माताहारीची पण आठवण आली.
एकदाचा निवडणुकीचा प्रचार
थांबला. पुन्हा पूर्वीची परिस्थिती निर्माण झाली, तोच कचरा, तेच कावळे आणि कुत्रे. पुन्हा घाण असह्य झाली. पुतळ्याने पुन्हा डोळे
मिटले आणि तो समाधी अवस्थेत गेला.
