मी लेक आहे सार्पराज्ञीची"

 

 
रात्रीच्या त्या अंधारातून, नभाशी तिने संवाद साधला,
ताऱ्यांच्या त्या अक्षरांतून, विश्वाचा इतिहास वाचला।
 
सर्पिल त्या आकाशगंगेचा, शोध प्रथम तिनेच घेतला,
'सार्पराज्ञी' नाव लाभले, विश्वाने गौरव मान दिला।
 
"अयं गौः पृश्निरक्रमीत्…" मंत्रामधला गूढ अर्थ,
पृथ्वी फिरते सूर्याभोवती, सांगितला विज्ञानार्थ।
 
युगानुयुगे सत्य झाकोळे, तरी न विझला तिचा प्रकाश,
ऋषिकांच्या त्या तेजामधला, आजही उजळतो विश्वास।
 
तीच विश्वाची प्रथम संशोधक, प्रथम अंतरीक्ष-वैज्ञानिक,
भारतभूमीच्या कुशीत जन्मली, तेजस्विनी ती अद्वितीय।
 
तिच्या ज्ञानाचा दीप हृदयी, नित्य प्रज्वलित ठेवीन मी,
तिच्या चरणांची धूळ मस्तकी, अभिमानाने मिरवीन मी।
 
गर्व आहे मला याचा, भारतभूमी धन्य झाली;
मी लेक आहे सार्पराज्ञीची, ज्ञानज्योत जी अमर झाली।
 
तिच्या तेजाचा वारसा घेऊन, नभाला गवसणी घालीन मी;
ऋषिकन्यांच्या त्या परंपरेची, उज्ज्वल ओळख ठरेन मी।
 
(आयं गौः पृश्निरक्रमीदसदन्मातरं पुरः। पितरंच प्रयन्त्स्व:॥
ऋषिका: सार्पराज्ञी, देवता: सार्पराज्ञी, सूर्य (ऋ. १०/१८९/१))